Wat echt helpt bij PTSS, stress en burn-out

Veel mensen proberen van stress, burn-out of PTSS af te komen door vooral te praten, analyseren of positief te denken.

En natuurlijk kan inzicht helpen.

Maar vaak merk je toch:

• dat je lichaam gespannen blijft

• dat je zenuwstelsel alert blijft

• dat je moe blijft

• dat je blijft vastlopen in angst, onrust of overprikkeling

Waarom?

Omdat stress en trauma niet alleen in je hoofd zitten.

Ze leven vaak ook voort in het lichaam en het zenuwstelsel.

In dit artikel ontdek je:

• hoe stress en trauma ontstaan

• waarom dieren vaak géén PTSS ontwikkelen

• wat er gebeurt bij freeze en dissociatie

• én hoe lichaamsgerichte methodes zoals Somatic Experiencing kunnen helpen om opgeslagen stress daadwerkelijk te ontladen.

Waarom dieren meestal geen PTSS krijgen

Levensbedreigende situaties zijn voor veel dieren bijna dagelijkse kost.

Toch is er in het wild nog nooit een hert, konijn of tijger ontdekt dat jarenlang blijft rondlopen met PTSS, burn-out of chronische stressklachten.

Dat is opvallend.

Want als mens-dieren hebben wij grotendeels dezelfde overlevingssystemen in ons zenuwstelsel als andere zoogdieren.

Dus waarom blijven mensen dan zo vaak vastzitten in stress en trauma?

Hoe stressklachten ontstaan

Wanneer er gevaar dreigt, maakt het zenuwstelsel zich klaar voor actie.

Bijvoorbeeld:

• vluchten

• vechten

• bevriezen (freeze)

Daarvoor wordt enorm veel overlevingsenergie aangemaakt in het lichaam.

Adrenaline. Activatie. Spierspanning.

Dat is gezond.

Maar het probleem ontstaat wanneer die energie niet volledig ontladen wordt.

Bijvoorbeeld:

• na een ongeluk

• na langdurige stress

• na een heftige ruzie

• na trauma

• na jarenlang overleven

Dan blijft een deel van die opgebouwde spanning in het zenuwstelsel vastzitten.

En dat heeft grote gevolgen.

Waarom je lichaam blijft denken dat je niet veilig bent

Wanneer stress niet goed ontladen wordt, blijft het lichaam signalen afgeven dat het gevaar nog niet voorbij is.

Alsof het systeem ergens nog half in de overlevingsstand staat.

Bijvoorbeeld:

• half in freeze

• half klaar om te vluchten

• half afgesloten

• half hyperalert

Daardoor blijft het zenuwstelsel voortdurend meten:"Ben ik al veilig?"

En zolang die spanning nog aanwezig is, blijft het brein vaak interpreteren alsof er nog gevaar dreigt.

Dat kan zich uiten in:

• PTSS-klachten

• burn-out

• angst

• paniek

• dissociatie

• slapeloosheid

• hyperalertheid

• lichamelijke stressklachten

Het natuurlijke ontladingsmechanisme van dieren

Bij dieren in het wild werkt het ontladingssysteem meestal nog zoals de natuur het bedoeld heeft.

Stel je voor:

Een impala wordt aangevallen door een roofdier.

Tijdens die aanval kan het dier plotseling in freeze gaan. Alsof het dood is.

Maar zodra het gevaar geweken is...

begint iets bijzonders.

Het dier gaat:

• om zich heen kijken

• oriënteren

• checken of het veilig is

En als het systeem merkt dat het gevaar voorbij is?

Dan begint het lichaam vanzelf te ontladen.

Je ziet dan bijvoorbeeld:

• spieren trillen

• diepe zuchten

• ogen bewegen

• spanning loslaten

Het lichaam maakt letterlijk de overlevingsreactie af.

Daarna springt het dier vaak weer op...

en huppelt het verder met zijn leven.

Waarom mensen vaak niet ontladen

Bij mensen wordt dit natuurlijke proces vaak onderbroken.

Niet omdat we zwak zijn.

Maar omdat we in een maatschappij leven waarin we meestal meteen weer door moeten.

Na een ongeluk. Na stress. Na een schrikreactie. Na emotionele pijn.

We gaan snel weer:

• werken

• denken

• regelen

• functioneren

En ondertussen blijft de opgebouwde spanning vaak in het lichaam aanwezig.

Het systeem krijgt simpelweg niet de tijd of veiligheid om echt te ontladen.

Daarnaast onderdrukt ons verstand vaak automatisch de natuurlijke reacties van het lichaam.

Bijvoorbeeld:

• trillen tegenhouden

• emoties wegdrukken

• doorzetten

• dissociëren

• afleiding zoeken

Daardoor raakt het natuurlijke regulatiesysteem van het zenuwstelsel steeds verder vast.

Freeze en dissociatie

Veel mensen met langdurige stress, burn-out of PTSS zitten deels vast in een freeze-reactie.

Dat kan voelen als:

• leegte

• uitputting

• afgevlakt zijn

• disconnectie

• geen energie voelen

• emotioneel afgesloten zijn

Soms gecombineerd met hyperactiviteit:

• altijd “aan” staan

• moeilijk ontspannen

• slecht slapen

• snel schrikken

• continu alert zijn

Het zenuwstelsel verliest dan zijn natuurlijke flexibiliteit.

En precies daar richt Somatic Experiencing zich op.

Wat helpt écht bij PTSS, stress en burn-out?

Wat veel mensen nodig hebben, is niet nóg meer analyse.

Maar een zenuwstelsel dat weer leert:

• reguleren

• ontladen

• bewegen

• schakelen tussen spanning en ontspanning

Dat gebeurt niet door jezelf te forceren.

Maar juist door het lichaam op een veilige manier opnieuw in beweging te brengen.

Somatic Experiencing: het zenuwstelsel weer op 'aan' zetten

Somatic Experiencing (SE), ontwikkeld door Peter Levine, is een lichaamsgerichte methode die helpt om opgeslagen stress en trauma alsnog te verwerken.

Het doel is niet om mensen opnieuw te overspoelen.

Maar juist om:

• kleine stukjes spanning

• kleine activaties

• kleine sensaties

veilig aandacht te geven.

Daardoor kan het zenuwstelsel stap voor stap weer uit freeze, dissociatie en hyperactiviteit

komen. En ontstaat er weer meer natuurlijke veerkracht.

Hoe werkt stress ontladen?

Binnen Somatic Experiencing wordt gewerkt met technieken zoals:

Oriënteren

Je zenuwstelsel via je zintuigen laten merken:"Ik ben hier. Nu. En veilig."

Penduleren

De aandacht heen en weer bewegen tussen:

• spanning

• en iets prettigs of neutraals

Zo leert het systeem weer flexibiliteit.

Titreren

Niet ineens in alle stress duiken.

Maar in kleine stapjes.

Microdoseringen.

Zodat verwerking mogelijk wordt zonder overweldiging.

Waarom lichaamsgerichte therapie zo effectief kan zijn

Veel stress- en traumapatronen zitten niet alleen in woorden opgeslagen.

Maar ook in:

• spieren

• ademhaling

• reflexen

• spanning

• het autonome zenuwstelsel

Daarom helpt praten alleen soms onvoldoende.

Het lichaam wil vaak óók betrokken worden in het herstelproces.

En precies daar ligt de kracht van lichaamsgerichte therapie.

Een belangrijk inzicht

Je systeem is niet kapot.

Het probeert je nog steeds te beschermen.

Alleen doet het dat soms met oude overlevingsreacties die ooit nodig waren, maar nu vooral uitputting en stress veroorzaken.

Wanneer het zenuwstelsel weer veiligheid gaat ervaren...

kan het lichaam alsnog gaan doen wat het ooit niet kon afmaken:

ontladen.

Video: hoe een dier stress ontlaadt

In de video hieronder zie je hoe een impala na doodsangst:

• gaat oriënteren

• begint te trillen

• diep uitademt

• en letterlijk uit freeze komt

LET OP: Er zit geen geluid bij de video. Dat ligt dus niet aan jouw apparaat.

Meer leren over stress, trauma en Somatic Experiencing?

Via mijn online cursus en LIVE sessies leer je hoe je jouw zenuwstelsel helpt om:

• meer rust te ervaren

• spanning te ontladen

• uit freeze te komen

• en weer meer veerkracht op te bouwen

Met praktische oefeningen vanuit Somatic Experiencing en moderne inzichten over stress en trauma.

Meer info over 'Ont-stressen kun je leren'

Mocht je vragen hebben naar aanleiding van dit artikel: je bent welkom. Klik hier naar de contact-pagina