Hoe leer je je zenuwstelsel eigenlijk veiligheid?

Hoe kan het dat alleen al denken aan een fijne herinnering je lichaam soms rustiger maakt.

Misschien heb je het weleens gehoord.

"Denk eens aan een plek waar je je veilig voelt."

Of:

"Haal een fijne herinnering terug."

Dat voelde wellicht eerst wat vreemd. Of zelfs een beetje ongeloofwaardig.

Hoe kan het denken aan een herinnering nou invloed hebben op hoe je je nu voelt?

Toch zit daar iets heel bijzonders achter.

Veiligheid is geen gedachte

Veel mensen denken dat veiligheid iets is wat je begrijpt.

"Ik weet toch dat ik veilig ben?"

Maar een zenuwstelsel werkt anders.

Het leert niet door logica.

Het leert door ervaring.

En juist daarom kan een herinnering of levendige verbeelding soms merkbaar invloed hebben op hoe je je op dat moment voelt. Niet alleen in je gedachten, maar ook in je lichaam.

Her-inneren

Ik vind het Nederlandse woord her-inneren eigenlijk heel mooi.

Alsof je niet alleen iets met je hoofd terughaalt, maar je lichaam zich ook weer van binnen mag herinneren hoe veiligheid voelt.

Misschien denk je aan een wandeling in het bos.

Een vakantie.

Een dier.

Een persoon bij wie je je volledig jezelf voelde.

Een kop koffie in de ochtendzon.

Of een plek waar je diep kon uitademen.

Wanneer zo'n herinnering levendig wordt, reageert je zenuwstelsel daar vaak op.

Niet omdat je jezelf iets wijsmaakt.

Maar omdat je brein en zenuwstelsel voortdurend reageren op de ervaringen die ze waarnemen. Ook wanneer een ervaring ontstaat vanuit een levendige herinnering of verbeelding.

Wat is een gevoel van veiligheid eigenlijk?

Veel mensen verwachten iets groots.

Een overweldigend gevoel van geluk.

Maar meestal is veiligheid veel subtieler.

En misschien is dat wel een opluchting.

Je zenuwstelsel hoeft niet ineens volledig veilig te voelen.

Soms is één procent meer ruimte al genoeg.

Een iets diepere ademhaling.

Schouders die heel even zakken.

Een moment waarop je merkt dat je nieuwsgieriger wordt dan bang.

Juist die kleine ervaringen zijn vaak de bouwstenen waarmee een zenuwstelsel langzaam veiligheid leert.

Misschien merk je:

• dat je adem iets dieper wordt;

• dat je schouders wat zakken;

• dat je kaken ontspannen;

• dat er meer ruimte ontstaat;

• dat je nieuwsgieriger wordt;

• dat je lichaam iets zachter voelt.

Of misschien is het alleen maar het gevoel:

"Er hoeft even niets."

Voor mij lijkt een ervaring van veiligheid vaak verrassend veel op een diepe vorm van ontspanning.

Op vrijheid.

Op ruimte.

Op verbondenheid.

Op het ontbreken van de voortdurende noodzaak om jezelf te beschermen.

Alsof je zenuwstelsel heel even zegt:

"Het is oké."

Waarom dit zo belangrijk is

Binnen Somatic Experiencing werken we daarom regelmatig met zogenaamde hulpbronnen.

Niet om moeilijke gevoelens weg te drukken.

Niet om te ontsnappen aan de werkelijkheid.

Maar om je zenuwstelsel opnieuw kennis te laten maken met een ervaring die óók in jou aanwezig is.

Iedere keer dat je zenuwstelsel opnieuw een ervaring van veiligheid mag voelen, krijgt je brein de kans om die ervaring iets sterker op te slaan. Zo kunnen langzaam nieuwe neurale verbindingen ontstaan en oude patronen minder vanzelfsprekend worden.

Niet doordat je jezelf overtuigt.

Maar doordat je lichaam nieuwe ervaringen opdoet.

Dat is neuroplasticiteit in de praktijk.

Een kleine uitnodiging

Misschien wil je het eens proberen.

Sluit je ogen.

Denk niet per se aan een veilig gevoel. Maar laat een moment opkomen waarop je je vrij, rustig of verbonden voelde.

Misschien hoeft het niet eens een bijzonder moment te zijn.

Een wandeling.

Een uitzicht.

De geur van de zee.

Je hond die naast je lag.

Een warme kop thee.

Blijf daar een halve minuut bij.

Niet om iets te bereiken.

Maar uit nieuwsgierigheid.

En merk dan op...

Wat verandert er, al is het maar heel subtiel, in je lichaam?

Misschien wordt je adem iets ruimer.

Misschien ontspannen je schouders.

Misschien helemaal niets.

Alles is goed.

Want ook nieuwsgierig leren waarnemen is al een vorm van veiligheid.

En misschien is dat wel de mooiste ontdekking:

Je zenuwstelsel leert veiligheid niet in één groot moment.

Zenuwstelsel veiligheid

Het leert veiligheid in honderden kleine ervaringen die langzaam laten voelen:

"Ik hoef mezelf niet steeds meer te beschermen." Misschien leert je zenuwstelsel uiteindelijk niet dat de wereld altijd veilig is.

Maar wel dat jij steeds vaker veilig kunt zijn in die wereld.